معرفی کتاب مربیگری شناختی-رفتاری؛ راهنمای حل مسئله و توسعه فردی

مربیگری شناختی رفتاری اثر مایکل نینان (Michael Neenan) و ویندی درایدن (Windy Dryden)، کتابی کاربردی برای آشنایی با رویکرد شناختی رفتاری در کوچینگ و استفاده از آن برای حل مسئله، بازبینی و اصلاح الگوهای فکری و رفتاری و همچنین توسعه فردی است. این کتاب با عنوان فرعی «راهنمای حل‌مسئله و توسعه فردی» و با ترجمه صادق امامی و دکتر نیره افتخار در اختیار مخاطبان فارسی‌زبان قرار گرفته است.

اگر به دنبال یک منبع علمی و در عین حال کاربردی درباره کوچینگ شناختی رفتاری هستید، این کتاب می‌تواند شما را با مبانی این رویکرد و شیوه استفاده از آن در جلسات مربیگری آشنا کند. یکی از ویژگی‌های مهم کتاب، ترکیب توضیحات نظری با نمونه‌های واقعی متعدد از گفت‌وگو میان مربی و مراجع است؛ به‌گونه‌ای که خواننده فقط با «مدل» آشنا نمی‌شود، بلکه می‌بیند این مدل‌ها در یک فرآیند واقعی مربیگری چگونه به کار گرفته می‌شوند.

مربیگری شناختی رفتاری چیست؟

مربیگری شناختی-رفتاری (Cognitive Behavioural Coaching) رویکردی در کوچینگ است که از اصول و مفاهیم رویکرد روانشناختی شناختی-رفتاری استفاده می‌کند و آن‌ها را در زمینه‌هایی مانند حل مسئله، بهبود عملکرد، توسعه فردی و دستیابی به اهداف به کار می‌گیرد.

در این رویکرد، توجه ویژه‌ای به رابطه میان افکار، باورها، احساسات و رفتارها وجود دارد. ایده اصلی رویکرد شناختی‌رفتاری این است که واکنش ما به یک رویداد صرفاً به خودِ رویداد وابسته نیست؛ بلکه برداشت‌ها و باورهایی که ما درباره آن واقعه داریم نیز در شکل‌گیری احساسات و رفتارهای ما نقش مهمی دارند.

بنابراین، کوچ شناختی-رفتاری به مراجع کمک می‌کند افکار و باورهایی را که ممکن است مسیر دستیابی او به اهدافش را تسهیل یا دشوار کنند شناسایی کند، آن‌ها را مورد بررسی قرار دهد و در صورت نیاز، شیوه‌های انعطاف‌پذیرتر و کارآمدتری برای مواجهه با موقعیت‌ها پیدا کند.

این رویکرد را نباید با درمان شناختی-رفتاری (CBT) یکسان دانست. کتاب نینان و درایدن، اصول شناختی-رفتاری را در چارچوب مربیگری و توسعه فردی به کار می‌گیرد و تمرکز آن بر مسائل بالینی و اختلالات عملکردی کلینیکال نیست.

کوچینگ شناختی-رفتاری چگونه کار می‌کند؟

یکی از مدل‌های مهمی که در کتاب معرفی می‌شود، مدل ABC است. این مدل به بررسی رابطه میان یک رویداد، باورها و افکار فرد و پیامدهای هیجانی و رفتاری آن کمک می‌کند. به زبان ساده، ممکن است دو نفر با یک موقعیت مشابه روبه‌رو شوند، اما به دلیل تفاوت در ارزیابی‌ها و باورهایشان، واکنش‌های کاملاً متفاوتی نشان دهند.

در فرایند کوچینگ شناختی-رفتاری، این امکان فراهم می‌شود که فرد:

– افکار و باورهای اثرگذار بر رفتار خود را شناسایی کند؛

– رابطه میان باورها، احساسات و رفتارهایش را بهتر بفهمد؛

– باورهای ناکارآمد یا بازدارنده خود را مورد بازبینی قرار دهد؛

– راه‌های واقع‌بینانه‌تر و انعطاف‌پذیرتری برای مواجهه با موقعیت‌ها پیدا کند؛

– و در نهایت، برای ایجاد تغییر موردنظر خود اقدام کند.

کتاب علاوه بر مدل ABC، مدل‌ها و ابزارهای عملی دیگری را نیز معرفی می‌کند و آن‌ها را از طریق نمونه‌های واقعی از گفت‌وگوی مربی و مراجع توضیح می‌دهد.

این کتاب چه موضوعاتی را پوشش می‌دهد؟

یکی از نقاط قوت مربیگری شناختی-رفتاری این است که مفاهیم این رویکرد را به مسائل ملموس و رایج در زندگی و کار پیوند می‌دهد.

از جمله موضوعات اصلی کتاب می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• مدیریت احساسات آزاردهنده
• حل مسئله
• رهایی از اهمال‌کاری
• مدیریت زمان
• تقویت پشتکار
• انتقادپذیری
• قاطعیت
• تقویت تاب‌آوری
• ریسک‌پذیری
• تصمیم‌گیری
• تغییر شخصی

نویسندگان در هر بخش، علاوه بر توضیح مفاهیم، از نمونه‌های موردی و گفت‌وگوهای مربی و مراجع استفاده می‌کنند تا نشان دهند این مفاهیم چگونه می‌توانند در یک جلسه مربیگری به کار گرفته شوند.

فهرست مطالب کتاب مربیگری شناختی-رفتاری

کتاب در یازده فصل تنظیم شده است و هر فصل به یکی از موضوعات مهم در فرآیند حل مسئله و توسعه فردی می‌پردازد.

فصل اول: مدیریت احساسات آزاردهنده

فصل نخست به چگونگی مواجهه با هیجان‌های آزاردهنده‌ای مانند احساس گناه، افسردگی و رنج می‌پردازد. نویسندگان نشان می‌دهند که چگونه می‌توان باورهای زیربنایی این احساسات، از جمله قوانین سخت‌گیرانه و «باید»های ذهنی، را شناسایی و بررسی کرد.

یکی از موضوعات مطرح‌شده در این فصل، ارزیابی مسئولیت واقعی فرد در یک رویداد ناخوشایند است؛ به‌جای اینکه فرد تمام مسئولیت را بر…

…این فصل به تفاوت میان مقابله متمرکز بر مشکل و مقابله متمرکز بر هیجان می‌پردازد و توضیح می‌دهد که چگونه افراد گاهی به‌جای حل یک مسئله، ناخواسته آن را پیچیده‌تر می‌کنند.

در این بخش، مدل ADAPT به‌عنوان یکی از مدل‌های حل مسئله معرفی می‌شود و کاربرد آن در قالب یک مطالعه موردی و گفت‌وگوی مربی و مراجع نشان داده می‌شود.

فصل سوم: غلبه بر اهمال‌کاری

اهمال‌کاری یکی از موضوعات پرتکرار در فرایند کوچینگ است. این فصل به بررسی الگوهای فکری و رفتاری مرتبط با به تعویق انداختن کارها می‌پردازد و راهکارهایی برای شکستن چرخه اهمال‌کاری ارائه می‌کند.

تجزیه وظایف بزرگ به گام‌های کوچک‌تر و بازنگری در باورهایی مانند «باید حالم برای شروع کار خوب باشد» از جمله موضوعات مطرح‌شده در این فصل است.

فصل چهارم: مدیریت زمان

در این فصل، نویسندگان برخی باورهای رایج درباره مدیریت زمان را بررسی می‌کنند و به نشانه‌هایی مانند شتاب‌زدگی، به تعویق انداختن تصمیم‌ها و الگوهای ناکارآمد استفاده از زمان می‌پردازند.

همچنین ابزارهایی مانند OHIO (Only Handle It Once) معرفی می‌شوند و خواننده با مفهوم «دزدان زمان» و نقش الگوهای رفتاری در مدیریت زمان آشنا می‌شود.

فصل پنجم: پشتکار

فصل پنجم به رابطه میان انگیزه و اقدام می‌پردازد. نویسندگان نشان می‌دهند که منتظر ماندن برای احساس آمادگی یا انگیزه کامل، همیشه به اقدام منجر نمی‌شود.

در این فصل، پشتکار از سه جنبه جهت تلاش، شدت تلاش و مدت تداوم تلاش بررسی می‌شود و از طریق یک مطالعه موردی، کاربرد این مفاهیم در فرایند کوچینگ نشان داده می‌شود.

فصل ششم: انتقادپذیری

این فصل به واکنش افراد نسبت به انتقاد و باورهایی می‌پردازد که ممکن است پشت واکنش‌های هیجانی شدید به انتقاد قرار داشته باشند.

نویسندگان همچنین میان نقد رفتار و نقد شخصیت تمایز می‌گذارند و راه‌هایی برای مواجهه سازنده‌تر با انتقادهای سازنده و غیرسازنده ارائه می‌کنند.

فصل هفتم: قاطعیت

قاطعیت یکی از موضوعات مهم این فصل است. نویسندگان قاطعیت را در نقطه مقابل دو الگوی انفعال و پرخاشگری بررسی می‌کنند.

در این فصل، موقعیت‌هایی که نیازمند رفتار قاطعانه هستند و همچنین باورهایی که ممکن است فرد را از بیان خواسته‌ها، مخالفت کردن یا دفاع از حقوق خود بازدارند، بررسی می‌شوند.

فصل هشتم: توسعه تاب‌آوری

فصل هشتم به مفهوم تاب‌آوری و امکان تقویت آن می‌پردازد.

نویسندگان با بررسی عوامل درونی و بیرونی مؤثر بر تاب‌آوری، نشان می‌دهند که نحوه تفسیر و معنا دادن به رویدادها می‌تواند در شیوه مواجهه فرد با دشواری‌ها نقش داشته باشد.

فصل نهم: ریسک‌پذیری و تصمیم‌گیری

این فصل به رابطه میان ریسک‌پذیری و تصمیم‌گیری می‌پردازد و برخی باورهایی را بررسی می‌کند که می‌توانند فرد را به سمت احتیاط بیش از حد یا اجتناب از استفاده از فرصت‌های جدید سوق دهند.

در کنار مطالعه موردی، موضوعاتی مانند تأثیر باورهای فرد بر تصمیم‌گیری و نقش آن‌ها در محدود کردن فرصت‌های رشد در این فصل از کتاب بررسی می‌شود.

فصل دهم: درک فرآیند تغییر شخصی

فصل دهم یکی از مفصل‌ترین بخش‌های کتاب است و یک مدل چندمرحله‌ای برای تغییر شخصی ارائه می‌کند.

در این فرایند، موضوعاتی مانند پذیرفتن مسئولیت مشکل، تعریف دقیق مسئله، شناسایی احساسات آزاردهنده، تعیین اهداف تغییر، بررسی باورهای بنیادین و حفظ دستاوردهای حاصل از تغییر مطرح می‌شوند.

همچنین مفاهیمی مانند خودپذیری، عزت‌نفس، انعطاف‌پذیری فکری، شوخ‌طبعی سالم و تحمل بالای ناکامی (HFT) مورد بررسی قرار می‌گیرند.

فصل یازدهم: جمع‌بندی

فصل پایانی، مفاهیم و مسیر طی‌شده در کتاب را مرور می‌کند و بر اهمیت به‌کارگیری آموخته‌ها در عمل تأکید دارد.

پیام اصلی کتاب در فصل دهم این است که شناخت مفاهیم به‌تنهایی برای ایجاد تغییر کافی نیست؛ تغییر زمانی شکل می‌گیرد که فرد بتواند آموخته‌های خود را در موقعیت‌های واقعی به کار بگیرد.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

مربیگری شناختی-رفتاری پیش از هر چیز برای کسانی نوشته شده است که می‌خواهند با اصول و ابزارهای این رویکرد آشنا شوند و از آن‌ها در مسیر حل مسئله و توسعه فردی خود و دیگران استفاده کنند.

این کتاب می‌تواند برای گروه‌های زیر مفید باشد:

– کوچ‌ها و مربیان کسب‌وکار

– مربیان توسعه فردی

– مشاوران و متخصصان توسعه فردی

– روان‌شناسان سازمانی

– دانشجویان و علاقه‌مندان به حوزه کوچینگ

– مدیرانی که به توسعه فردی و عملکرد افراد علاقه‌مندند

– افرادی که می‌خواهند با رویکرد شناختی-رفتاری، الگوهای فکری و رفتاری خود را بهتر بشناسند

درباره ترجمه فارسی کتاب

ترجمه فارسی ویرایش سوم (۲۰۲۰) کتاب مربیگری شناختی-رفتاری توسط صادق امامی (مربی رهبران سازمانی) و دکتر نیره افتخار (عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران) انجام شده و به‌وسیله انتشارات جهاد دانشگاهی تهران در بهار سال ۱۴۰۵ برای اولین بار به چاپ رسیده است.

انتخاب این کتاب برای ترجمه، از نیاز به دسترسی فارسی‌زبانان به منابع تخصصی و کاربردی در حوزه کوچینگ شناختی-رفتاری شکل گرفته است؛ حوزه‌ای که در آن، مفاهیم شناختی و رفتاری در کنار فرایند مربیگری برای کمک به افراد در حل مسئله و ایجاد تغییر به کار گرفته می‌شوند.

یکی از ویژگی‌های مهم این اثر برای مترجمان، پیوند میان مباحث نظری و موقعیت‌های واقعی کوچینگ است. بخش قابل‌توجهی از کتاب از طریق گفت‌وگوهای مربی و مراجع پیش می‌رود و به خواننده کمک می‌کند کاربرد مفاهیم را در یک فرایند واقعی بهتر درک کند.

درباره نویسندگان کتاب

مایکل نینان

مایکل نینان (Michael Neenan) از نویسندگان شناخته‌شده در حوزه کوچینگ شناختی-رفتاری است و آثار متعددی در زمینه کاربرد رویکرد شناختی-رفتاری در کوچینگ و توسعه فردی دارد.

او همچنین معاون مرکز مدیریت استرس و مربیگری بلک‌هیث و نیز در بخش خصوصی فعال است. وی نویسنده و ویراستار بیش از ۲۰ کتاب است.

ویندی درایدن

ویندی درایدن (Windy Dryden) روان‌شناس، نویسنده و پژوهشگر حوزه رویکردهای شناختی-رفتاری است. او استاد بازنشسته مطالعات روان‌درمانی در کالج گلداسمیت دانشگاه لندن و مرجع جهانی درمان منطقی-هیجانی-رفتاری است. او در حوزه روانشناسی با بیش از ۴۵ سال تجربه، تألیف و ویرایش بیش از ۲۳۰ عنوان کتاب، از پیشگامان این حوزه است.

پرسش‌های متداول درباره کتاب مربیگری شناختی-رفتاری

مربیگری شناختی-رفتاری چیست؟

مربیگری شناختی-رفتاری رویکردی روانشناختی در کوچینگ است که از اصول شناختی-رفتاری برای کمک به افراد در حل مسئله، دستیابی به اهداف و ایجاد تغییر در الگوهای فکری و رفتاری استفاده می‌کند.

کتاب مربیگری شناختی-رفتاری اثر چه کسانی است؟

این کتاب اثر مایکل نینان و ویندی درایدن است که ویرایش سوم آن در سال ۲۰۲۰ منتشر شده است.

ترجمه فارسی کتاب مربیگری شناختی-رفتاری توسط چه کسانی انجام شده است؟

ترجمه فارسی این کتاب توسط صادق امامی، مدرس مهارت های رهبری و مربی رهبران سازمانی، به همراه دکتر نیره افتخار، کارآفرین، مشاور و عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران انجام شده است.

کتاب مربیگری شناختی-رفتاری برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب به‌ویژه برای کوچ‌ها، مربیان کسب‌وکار، متخصصان توسعه فردی، روان‌شناسان سازمانی، دانشجویان و علاقه‌مندان به کوچینگ و توسعه فردی مناسب است.

آیا مربیگری شناختی-رفتاری با درمان شناختی-رفتاری تفاوت دارد؟

بله؛ اگرچه مربیگری شناختی-رفتاری و درمان شناختی-رفتاری هر دو از اصول و مفاهیم رویکرد علمی روانشناختی شناختی-رفتاری استفاده می‌کند، اما کتاب حاضر این مفاهیم را در چارچوب کوچینگ، حل مسئله و توسعه فردی به کار می‌گیرد و نباید آن را با درمان شناختی-رفتاری که هدف آن مواجهه با اختلالات کلینیکال و روان‌درمانی مراجع است، یکسان دانست.

کتاب مربیگری شناختی-رفتاری چه موضوعاتی را بررسی می‌کند؟

از جمله موضوعات اصلی کتاب می‌توان به مدیریت احساسات آزاردهنده، حل مسئله، اهمال‌کاری، مدیریت زمان، پشتکار، انتقادپذیری، قاطعیت، تاب‌آوری، ریسک‌پذیری، تصمیم‌گیری و تغییر شخصی اشاره کرد.

مشخصات کتاب

عنوان: مربیگری شناختی-رفتاری

عنوان فرعی: راهنمای حل مسئله و توسعه فردی

نویسندگان: مایکل نینان و ویندی درایدن

مترجمان: صادق امامی و نیره افتخار

زبان: فارسی

تعداد صفحات: ۳۰۲ صفحه

شابک ۱۰ رقمی: ۶۰۰۱۳۳۹۱۹۸

سال انتشار نسخه اصلی: ۲۰۲۰

سال انتشار ترجمه: بهار ۱۴۰۵

ناشر: سازمان جهاد دانشگاهی تهران

نوبت چاپ: اول

موضوع: کوچینگ، مربیگری، توسعه فردی، حل مسئله، رویکرد شناختی-رفتاری

برای خرید کتاب مربیگری شناختی رفتاری می‌توانید به فروشگاه کتاب انتشارات جهاد دانشگاهی واقع در تهران، خیابان انقلاب اسلامی، خیابان ۱۶ آذر، نبش خیابان ادوارد براون مراجعه کنید.